Mùa hè Nhật và côn trùng
Mùa hè ở Nhật (6月〜9月) nóng ẩm, nhiệt độ 30-38°C, độ ẩm 70-90%. Đây là điều kiện lý tưởng để côn trùng sinh sôi. Với người Việt mới sang Nhật, một số loài côn trùng ở đây có thể gây bất ngờ vì kích thước lớn hoặc mức độ nguy hiểm khác so với Việt Nam.
Dưới đây là các loài côn trùng phổ biến nhất mùa hè, cách nhận biết, mức độ nguy hiểm, và cách xử lý.
Gián (ゴキブリ - gokiburi)
Gián Nhật Bản thuộc loại gián nâu đen (クロゴキブリ - kurogokiburi), dài 3-4cm, lớn hơn gián thường gặp ở Việt Nam. Chúng bay được và thường xuất hiện nhiều từ tháng 6 đến tháng 9.
Nơi hay gặp: Bếp, phòng tắm, khe tủ, ống thoát nước, gần thùng rác.
Cách phòng tránh:
- Đặt bẫy dẫn dụ ブラックキャップ (Black Cap) của hãng Earth - hiệu quả nhất, bán ở mọi drugstore
- Dùng ゴキブリホイホイ (Gokiburi Hoi Hoi) - bẫy dính, đặt góc bếp và phòng tắm
- Xịt ゴキジェットプロ (Goki Jet Pro) khi thấy gián
- Đổ nước sôi hoặc dung dịch tẩy xuống ống thoát nước 1 lần/tuần
- Không để thức ăn thừa qua đêm, đổ rác đúng lịch
Black Cap (ブラックキャップ) là sản phẩm diệt gián phổ biến nhất ở Nhật. Đặt 1 hộp (12 viên) ở các góc bếp, phòng tắm, dưới bồn rửa. Hiệu quả kéo dài khoảng 1 năm. Giá khoảng 500-800 yen tại drugstore.
Muỗi (蚊 - ka)
Muỗi ở Nhật hoạt động mạnh từ tháng 6 đến tháng 10, đặc biệt lúc chiều tối. Loài phổ biến nhất là ヒトスジシマカ (muỗi vằn châu Á), nhỏ hơn muỗi Việt Nam nhưng đốt rất ngứa.
Mức độ nguy hiểm: Thấp. Nhật Bản không có sốt rét hay sốt xuất huyết (trừ một vài ca nhập ngoại rất hiếm). Tuy nhiên vết đốt gây ngứa và sưng kéo dài.
Cách phòng tránh:
- Xịt chống muỗi スキンベープ (Skin Vape) hoặc ムヒの虫よけ trước khi ra ngoài
- Đốt nhang muỗi 蚊取り線香 (katori senko) - loại vòng xoắn xanh lá, bán ở 100 yen shop và drugstore
- Dùng máy đuổi muỗi điện アースノーマット (Earth No Mat) trong phòng ngủ
- Bôi ムヒ (Muhi) hoặc キンカン (Kinkan) khi bị đốt để giảm ngứa ngay
Ong bắp cày (スズメバチ - suzumebachi)
Đây là loài côn trùng nguy hiểm nhất mùa hè ở Nhật. Ong bắp cày Nhật Bản (オオスズメバチ - oo suzumebachi) là loài ong bắp cày lớn nhất thế giới, dài 4-5cm.
Mức độ nguy hiểm: Rất cao. Mỗi năm ở Nhật có khoảng 10-20 người tử vong do bị ong bắp cày đốt, chủ yếu do sốc phản vệ (アナフィラキシー - anaphylaxis). Nọc độc mạnh, gây đau dữ dội và có thể gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
Nơi hay gặp: Công viên, khu rừng, núi, ven sông. Tổ thường ở trên cây, mái nhà, hoặc dưới đất.
Cách phòng tránh:
- KHÔNG mặc đồ đen hoặc tối màu khi đi núi/công viên - ong bắp cày tấn công vật thể tối màu
- Không dùng nước hoa hoặc mỹ phẩm có mùi ngọt
- Nếu thấy ong bay quanh, đứng yên và di chuyển chậm, tuyệt đối không vung tay xua đuổi
- Nếu phát hiện tổ ong gần nhà, liên hệ 市役所 (shiyakusho - ủy ban thành phố) hoặc 区役所 (kuyakusho) - nhiều nơi hỗ trợ xử lý miễn phí
Nếu bị ong bắp cày đốt: Rời xa khu vực ngay lập tức. Rửa vết đốt bằng nước sạch. Nếu có triệu chứng khó thở, sưng mặt, chóng mặt, gọi 119 (cấp cứu) ngay. Đây là tình huống khẩn cấp.
Ve (ダニ - dani) và bọ chét (ノミ - nomi)
Ve nhà (ダニ) sống trong chăn nệm, thảm tatami, và quần áo. Không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng gây ngứa, nổi mẩn đỏ, đặc biệt với người có da nhạy cảm.
Mùa cao điểm: Tháng 6-9, khi nhiệt độ và độ ẩm cao.
Cách phòng tránh:
- Phơi chăn nệm (布団 - futon) dưới nắng thường xuyên, lật cả 2 mặt
- Dùng máy hút bụi chuyên dụng hút futon, hoặc hút kỹ bề mặt tatami
- Xịt ダニアース (Dani Earth) hoặc ダニがいなくなるスプレー lên nệm, thảm
- Dùng giấy chống ẩm (除湿シート - joshitsu sheet) lót dưới futon
- Giặt ga trải giường bằng nước nóng (60°C trở lên) để diệt ve
Bọ xít hôi (カメムシ - kamemushi)
Bọ xít hôi hình khiên, dài 1-2cm, tiết ra mùi hôi nồng nặc khi bị đụng. Chúng thường bay vào nhà qua cửa sổ vào buổi tối vì bị ánh đèn thu hút.
Mức độ nguy hiểm: Không nguy hiểm, nhưng mùi rất khó chịu và bám dai trên quần áo, tay.
Cách xử lý:
- KHÔNG bóp hoặc đập - sẽ tiết ra mùi hôi
- Dùng giấy hoặc bìa cứng nhẹ nhàng hứng và thả ra ngoài
- Hoặc dùng băng dính dán nhẹ rồi vứt
- Lắp lưới chắn côn trùng ở cửa sổ (網戸 - amido)
- Thu quần áo phơi trước khi trời tối
Semi - ve sầu (セミ - semi)
Ve sầu không gây hại nhưng là đặc trưng mùa hè Nhật. Tiếng kêu của chúng rất to (có thể đạt 90 decibel), vang khắp nơi từ sáng sớm đến chiều.
Các loài phổ biến:
- アブラゼミ (abura zemi) - kêu "ji-ji-ji", phổ biến nhất
- ミンミンゼミ (minmin zemi) - kêu "miin-miin", đặc trưng Tokyo
- クマゼミ (kuma zemi) - kêu rất to, phổ biến vùng Kansai
- ヒグラシ (higurashi) - kêu lúc chiều tối, âm thanh buồn đặc trưng
Lưu ý: Ve sầu hay đậu trên cây và đôi khi bay thẳng vào người. Xác ve sầu (セミの抜け殻 - semi no nukegara) dính khắp thân cây là cảnh thường thấy mùa hè.
Bảng tổng hợp sản phẩm chống côn trùng
| Sản phẩm | Công dụng | Giá tham khảo | Mua ở đâu |
|---|---|---|---|
| ブラックキャップ (Black Cap) | Diệt gián | 500-800 yen | Drugstore, Don Quijote |
| アースノーマット (Earth No Mat) | Đuổi muỗi trong phòng | 800-1,200 yen | Drugstore |
| スキンベープ (Skin Vape) | Xịt chống muỗi cá nhân | 500-700 yen | Drugstore, combini |
| 蚊取り線香 (Katori Senko) | Nhang muỗi truyền thống | 300-500 yen | 100 yen shop, drugstore |
| ムヒ (Muhi) | Bôi giảm ngứa vết đốt | 300-600 yen | Drugstore, combini |
| ダニアース (Dani Earth) | Xịt diệt ve nệm | 600-900 yen | Drugstore |
| 虫コナーズ (Mushi Konazu) | Treo cửa chống côn trùng | 500-800 yen | Drugstore, home center |
Mẹo chung cho mùa hè
- Lắp lưới cửa sổ (網戸): Hầu hết căn hộ Nhật đều có sẵn. Nếu bị rách, mua bộ vá lưới ở 100 yen shop hoặc home center
- Đóng cửa nhanh: Côn trùng bay vào nhà chủ yếu qua cửa mở. Tập thói quen đóng cửa nhanh, đặc biệt buổi tối khi bật đèn
- Đổ rác đúng lịch: Rác thức ăn (燃えるごみ) để lâu thu hút ruồi và gián. Tuân thủ lịch đổ rác của khu vực
- Dọn dẹp thoát nước: Ống thoát nước bếp, phòng tắm là đường vào của gián. Đổ nước sôi hoặc dung dịch tẩy định kỳ
- Không để nước đọng: Chậu hoa, xô chậu có nước đọng là nơi muỗi đẻ trứng
Khi nào cần gọi chuyên gia
- Phát hiện tổ ong bắp cày gần nhà → Liên hệ 市役所/区役所
- Gián xuất hiện số lượng lớn dù đã dùng bẫy → Gọi dịch vụ diệt côn trùng (害虫駆除 - gaichuu kujo), tìm trên Google Maps hoặc hỏi bất động sản quản lý nhà
- Bị côn trùng đốt sưng to, sốt, khó thở → Gọi 119 hoặc đến bệnh viện da liễu (皮膚科 - hifuka)
Khi đến drugstore mua sản phẩm chống côn trùng, tìm khu vực có biển 殺虫剤 (satchuuzai - thuốc diệt côn trùng) hoặc 虫よけ (mushi yoke - chống côn trùng). Nhân viên drugstore thường sẵn sàng giúp nếu bạn chỉ vào hình côn trùng trên điện thoại.
