NHK là gì?
NHK (日本放送協会 - Nippon Hōsō Kyōkai) là đài truyền hình công cộng quốc gia của Nhật Bản, tương tự BBC của Anh hay PBS của Mỹ. NHK vận hành bằng phí thu từ người xem (受信料 - jushinryō) thay vì quảng cáo thương mại.
NHK có 2 kênh truyền hình mặt đất (総合 và Eテレ) và nhiều kênh vệ tinh BS. Ngoài ra, NHK còn có NHK World (tiếng Anh) và các dịch vụ online.
Phí NHK có bắt buộc phải đóng không?
Quy định pháp luật
Theo Luật Phát thanh Truyền hình (放送法 - Hōsō-hō), Điều 64:
Bất kỳ ai sở hữu thiết bị có khả năng thu tín hiệu phát sóng của NHK đều phải ký hợp đồng thu phí với NHK.
Điều này có nghĩa:
- Có TV hoặc thiết bị thu sóng → Bắt buộc ký hợp đồng với NHK
- Không có TV hoặc thiết bị thu sóng → Không bắt buộc
Kể từ tháng 4/2023, luật đã được sửa đổi: Nếu bạn có TV nhưng cố tình không ký hợp đồng NHK, NHK có quyền yêu cầu bạn đóng phí cộng với khoản phạt bằng 2 lần phí chuẩn. Đây là quy định mới nhằm tăng cường thu phí.
Thiết bị nào phải đóng phí?
| Thiết bị | Phải đóng phí? |
|---|---|
| TV thông thường | Có |
| TV có tuner (チューナー) | Có |
| Điện thoại có tính năng 1seg/Full seg | Có (nhưng khó kiểm tra) |
| Xe ô tô có TV tuner | Có |
| Máy tính, tablet không có tuner | Không |
| Smartphone không có tuner | Không |
| Màn hình PC (không có tuner) | Không |
| Thiết bị chỉ xem Netflix, YouTube | Không |
iPhone và hầu hết smartphone hiện đại KHÔNG có tuner TV, nên không phải đóng phí NHK chỉ vì có smartphone. Tuy nhiên, một số điện thoại Nhật (đặc biệt dòng cũ) có tính năng ワンセグ (1seg) thu sóng TV thì phải đóng.
Mức phí NHK
Bảng phí hiện tại (từ tháng 10/2023)
| Loại | Thanh toán hàng tháng | Thanh toán 6 tháng | Thanh toán 12 tháng |
|---|---|---|---|
| Truyền hình mặt đất | ¥1,100 | ¥6,309 (tiết kiệm ¥291) | ¥12,276 (tiết kiệm ¥924) |
| Truyền hình mặt đất + BS (vệ tinh) | ¥1,950 | ¥11,186 (tiết kiệm ¥514) | ¥21,765 (tiết kiệm ¥1,635) |
Phương thức thanh toán:
- Trích tài khoản ngân hàng (口座振替)
- Thẻ tín dụng
- Chuyển khoản tại combini (振込用紙)
Nhân viên NHK đến nhà thu phí
Cách nhân viên NHK hoạt động
Nhân viên thu phí NHK (NHK集金人 hoặc 委託業者 - nhân viên ủy thác) thường đến gõ cửa nhà bạn, đặc biệt khi:
- Bạn mới chuyển đến (thông tin từ bưu điện khi chuyển hộ khẩu)
- Căn hộ của bạn chưa đăng ký hợp đồng NHK
Đặc điểm nhận biết:
- Mặc vest hoặc đeo thẻ có logo NHK
- Mang theo tablet để ký hợp đồng tại chỗ
- Thường đến vào buổi tối (18:00-21:00) hoặc cuối tuần
Cách xử lý khi nhân viên NHK đến
Trường hợp 1: Bạn có TV
Theo luật, bạn có nghĩa vụ ký hợp đồng. Bạn có thể:
- Ký hợp đồng tại chỗ và bắt đầu đóng phí
- Nói rằng bạn sẽ tự đăng ký online (nhk.or.jp) để có thời gian suy nghĩ
Trường hợp 2: Bạn không có TV
Nếu thực sự không có TV hoặc thiết bị thu sóng:
- Nói rõ ràng: テレビはありません (Terebi wa arimasen - Tôi không có TV)
- Bạn không có nghĩa vụ phải cho họ vào nhà kiểm tra
- Không cần ký bất kỳ giấy tờ nào
Không bao giờ ký vào bất kỳ giấy tờ nào nếu bạn không hiểu rõ nội dung. Một khi đã ký hợp đồng NHK, việc hủy sẽ phức tạp hơn nhiều. Nếu không hiểu tiếng Nhật, nói: すみません、日本語がわかりません (Sumimasen, nihongo ga wakarimasen - Xin lỗi, tôi không hiểu tiếng Nhật).
Trường hợp 3: Bạn không muốn mở cửa
- Bạn không có nghĩa vụ pháp lý phải mở cửa cho nhân viên NHK
- Có thể trả lời qua intercom: 結構です (Kekkō desu - Không cần, cảm ơn)
- Hoặc đơn giản không trả lời
Câu giao tiếp hữu ích
| Tình huống | Câu tiếng Nhật | Phiên âm |
|---|---|---|
| Không có TV | テレビはありません | Terebi wa arimasen |
| Không cần | 結構です | Kekkō desu |
| Sẽ tự đăng ký online | ネットで自分で申し込みます | Netto de jibun de mōshikomimasu |
| Không hiểu tiếng Nhật | 日本語がわかりません | Nihongo ga wakarimasen |
| Xin lỗi, đang bận | すみません、今忙しいです | Sumimasen, ima isogashii desu |
Nếu không đóng phí NHK thì sao?
Hậu quả pháp lý
- NHK có thể khởi kiện để yêu cầu thanh toán phí nợ
- Tòa án Tối cao Nhật Bản (2017) đã xác nhận nghĩa vụ đóng phí NHK là hợp hiến
- Nếu thua kiện, phải trả toàn bộ phí nợ từ ngày ký hợp đồng (hoặc từ ngày NHK yêu cầu)
- Từ tháng 4/2023: Phạt thêm gấp 2 lần phí cho người cố tình trốn
Thực tế
- NHK hiếm khi kiện cá nhân, thường tập trung vào các trường hợp nợ lớn
- Tỷ lệ thu phí toàn quốc khoảng 78-80% (nghĩa là khoảng 20% hộ gia đình không đóng)
- NHK chủ yếu gửi thư nhắc nợ và cử nhân viên đến nhà
Điều kiện miễn trừ hoặc giảm phí
Miễn phí hoàn toàn
| Đối tượng | Điều kiện |
|---|---|
| Hộ nghèo | Nhận trợ cấp sinh hoạt (生活保護) |
| Người khuyết tật nặng | Có sổ tay người khuyết tật + miễn thuế thị dân |
| Học sinh, sinh viên nội trú | Nhận học bổng miễn trừ học phí hoặc thuộc hộ miễn thuế thị dân |
Giảm 50% phí
| Đối tượng | Điều kiện |
|---|---|
| Người khuyết tật (chủ hộ) | Chủ hộ có sổ tay người khuyết tật |
| Người cao tuổi sống một mình | Trên 70 tuổi, sống một mình ở vùng nông thôn (một số trường hợp) |
Du học sinh có được miễn không?
- Du học sinh không tự động được miễn phí NHK
- Trừ khi nhận học bổng miễn trừ toàn bộ học phí từ trường và thuộc diện miễn thuế thị dân (住民税非課税)
- Nếu đủ điều kiện, cần nộp đơn xin miễn tại website NHK hoặc gọi điện
Nếu bạn là du học sinh nhận học bổng toàn phần (全額免除) và thuộc diện miễn thuế thị dân, hãy liên hệ NHK theo số 0120-151515 để xin miễn phí. Cần chuẩn bị: giấy chứng nhận học bổng, giấy chứng nhận miễn thuế thị dân.
Cách hủy hợp đồng NHK
Điều kiện hủy
Bạn có thể hủy hợp đồng NHK khi:
- Vứt bỏ hoặc bán TV: Không còn sở hữu thiết bị thu sóng
- Chuyển ra nước ngoài: Rời Nhật Bản
- Chuyển đến sống cùng người đã có hợp đồng NHK: Nhập chung hộ
Quy trình hủy
Bước 1: Gọi điện cho NHK
- Số điện thoại: 0120-151515 (miễn phí)
- Giờ làm việc: 9:00-20:00 (thứ Hai - thứ Bảy), 9:00-18:00 (Chủ Nhật, ngày lễ)
- Nói: 受信契約を解約したいです (Jushin keiyaku wo kaiyaku shitai desu - Tôi muốn hủy hợp đồng thu phí)
Bước 2: NHK gửi mẫu đơn hủy (解約届) về nhà
Bước 3: Điền đơn, ghi rõ lý do (đã vứt TV, chuyển nước ngoài...) và gửi lại
Bước 4: NHK xử lý và xác nhận hủy
NHK có thể hỏi bạn đã vứt TV ở đâu, cho ai, hoặc yêu cầu bằng chứng. Nếu bạn mang TV đến recycle shop hoặc đăng ký vứt qua thành phố, hãy giữ lại biên nhận (リサイクル券) làm bằng chứng.
Lưu ý khi hủy
- NHK thường cố gắng thuyết phục bạn không hủy
- Kiên quyết và lịch sự, lặp lại yêu cầu hủy
- Nếu gọi bằng tiếng Nhật khó khăn, nhờ bạn người Nhật hoặc đồng nghiệp giúp gọi
- Phí đã đóng trước sẽ được hoàn lại phần chưa sử dụng
Câu hỏi thường gặp
Tôi chỉ xem Netflix và YouTube, có phải đóng phí NHK không? Nếu bạn chỉ dùng màn hình máy tính, tablet hoặc smartphone (không có tuner TV) để xem streaming thì không phải đóng. Nhưng nếu bạn có TV (dù không bật kênh NHK) thì vẫn phải đóng vì TV có tuner thu sóng.
Tôi có TV nhưng không xem NHK, vẫn phải đóng? Đúng. Theo luật, nghĩa vụ đóng phí dựa trên việc sở hữu thiết bị thu sóng, không phải việc bạn có xem NHK hay không.
NHK có phát sóng bằng tiếng Việt không? NHK World có chương trình tin tức bằng nhiều ngôn ngữ, bao gồm tiếng Việt, trên website và app NHK World. Tuy nhiên, kênh TV thông thường chỉ phát bằng tiếng Nhật (một số chương trình có phụ đề hoặc âm thanh tiếng Anh qua chế độ 副音声).
Nếu tôi ở share house, ai đóng phí NHK? Mỗi phòng riêng có TV cần một hợp đồng riêng. TV ở khu vực chung thì chủ share house chịu trách nhiệm. Nếu phòng bạn không có TV, không cần đóng.
Tôi sắp về nước, cần hủy NHK trước bao lâu? Nên gọi hủy ít nhất 1 tháng trước khi rời Nhật. Gọi 0120-151515, nói rõ ngày rời Nhật và địa chỉ mới (nếu có) để nhận hoàn phí.
Tổng kết
Phí NHK là nghĩa vụ pháp lý tại Nhật Bản nếu bạn sở hữu TV hoặc thiết bị thu sóng. Mức phí khoảng ¥1,100/tháng cho truyền hình mặt đất. Nếu thực sự không có TV, bạn không cần đóng và có quyền từ chối nhân viên thu phí.
Đối với du học sinh hoặc người mới đến Nhật, nếu không có nhu cầu xem TV, cách đơn giản nhất là không mua TV và dùng laptop hoặc tablet để xem nội dung online. Như vậy bạn hoàn toàn không phải lo về phí NHK.
