Chuyển việc (転職) tại Nhật: Quy trình, timing và lưu ý

Chuyển việc ở Nhật khác Việt Nam

Khi nào NÊN chuyển việc?

1. Lương thấp hơn thị trường

Dấu hiệu:

• Làm 3+ năm, lương tăng < 5%/năm
• Bạn cùng kinh nghiệm ở công ty khác lương cao hơn 20-30%
• Tuyển mới lương cao hơn nhân viên cũ

Giải pháp: Chuyển việc thường tăng lương 20-40% (vs ở lại tăng 3-5%/năm).

2. Không còn cơ hội phát triển

Dấu hiệu:

• Làm công việc lặp lại, không học được gì mới
• Không có lộ trình thăng tiến rõ ràng
• Senior trên đầu còn trẻ, khó có chỗ lên

Giải pháp: Tìm công ty/role có thể học skill mới, thăng tiến nhanh hơn.

3. Văn hóa công ty không phù hợp

Dấu hiệu:

• Overtime quá nhiều (> 50h/tháng thường xuyên)
• Không được WFH dù công việc cho phép
• Áp lực từ sếp, đồng nghiệp quá mức
• Black company (cắt lương, bắt làm không lương...)

Giải pháp: Rời ngay, ưu tiên sức khỏe.

4. Muốn đổi ngành/lĩnh vực

Ví dụ:

• IT → Marketing
• Kế toán → Data Analyst

Lưu ý: Càng trẻ càng dễ chuyển. Trên 35 tuổi khó chuyển ngành.

Khi nào KHÔNG NÊN chuyển?

❌ 1. Làm < 1 năm tại công ty hiện tại

Lý do:

• HR công ty mới nghi ngờ "người hay nhảy việc"
• Chưa đủ kinh nghiệm để nói trong CV

Ngoại lệ: Black company, bị bóc lột → Rời ngay.

❌ 2. Chỉ vì lương cao hơn 5-10%

Lý do:

• Chi phí chuyển việc: Mất bonus, phải làm quen lại, risk thử việc
• Lương cao 5-10% không đáng để đánh đổi

Ngưỡng đáng: Tăng ít nhất 20% trở lên.

❌ 3. Không rõ lý do chuyển

• Chỉ vì "chán"
• Không biết mình muốn gì

→ Sẽ lặp lại vấn đề ở công ty mới.

Thời điểm tốt để chuyển việc

Tháng 3-4 (sau kết thúc năm tài chính)

Lý do:

• Công ty Nhật kết thúc năm tài chính tháng 3
• Tháng 4 = đầu năm mới → Nhiều vị trí tuyển

Ưu điểm:

• Nhận FULL bonus tháng 12 năm trước
• Nhiều job opening

Tháng 9-10 (giữa năm)

Lý do:

• Một số công ty có năm tài chính 10-9
• Ít cạnh tranh hơn tháng 3-4

TRÁNH: Tháng 12 - Tháng 2

Lý do:

• Ít công ty tuyển (cuối năm, Tết)
• Mất bonus tháng 12 nếu nghỉ trước đó
• Mất bonus mùa hè (tháng 6-7) nếu nghỉ trước tháng 3

Quy trình chuyển việc (từng bước)

Giai đoạn 1: Chuẩn bị (1-2 tháng trước)

Bước 1: Cập nhật CV (履歴書 + 職務経歴書)

Rirekisho (履歴書):

• Form chuẩn Nhật
• Thông tin cá nhân, học vấn, công việc
• Viết tay hoặc đánh máy (tùy công ty)

Shokumu Keirekisho (職務経歴書):

• CV chi tiết (dạng tự do)
• Kinh nghiệm, dự án, skill
• Thành tựu (số liệu cụ thể)

Mẫu: Download từ Rikunabi, Doda

Bước 2: Tạo profile trên website tuyển dụng

Top website:

• Rikunabi NEXT - Lớn nhất
• Doda - Nhiều IT
• Bizreach - Cao cấp (Senior+)
• Green - IT startup
• LinkedIn - Quốc tế

Tip: Tạo profile đầy đủ, update kỹ năng để recruiter liên hệ.

Bước 3: Tìm việc

Cách 1: Tự apply

• Tìm trên website
• Apply trực tiếp

Cách 2: Recruiter/Agent (khuyến nghị)

• Miễn phí cho ứng viên
• Họ giới thiệu job phù hợp, tư vấn CV, lương
• Top agent: Robert Walters, JAC Recruitment, Pasona

Giai đoạn 2: Phỏng vấn (1-2 tháng)

Vòng 1: Phỏng vấn với HR

Câu hỏi phổ biến:

• Tự giới thiệu: "自己紹介をお願いします"
• Tại sao chuyển việc? "転職理由は何ですか？"
• Tại sao chọn công ty này? "志望動機は何ですか？"
• Kế hoạch 3-5 năm? "キャリアプランは？"

Tip: KHÔNG nói xấu công ty cũ. Tập trung vào:

• Muốn phát triển skill mới
• Muốn thử thách lớn hơn
• Công ty mới phù hợp với mục tiêu career

Vòng 2-3: Phỏng vấn kỹ thuật/Manager

Nội dung:

• Kinh nghiệm cụ thể
• Kỹ năng chuyên môn
• Fit với team không

Vòng cuối: Phỏng vấn Director/CEO (nếu có)

Nội dung:

• Culture fit
• Tầm nhìn dài hạn

Giai đoạn 3: Nhận offer (1-2 tuần)

Offer gồm:

• Lương cơ bản (基本給)
• Bonus (bao nhiêu tháng)
• Phúc lợi (福利厚生): Bảo hiểm, WFH, phụ cấp...
• Ngày bắt đầu

Check kỹ:

• Lương gross (trước thuế) vs net (sau thuế)
• Bonus: Bao nhiêu tháng, trả khi nào
• Overtime: Có trả không, bao gồm trong lương không
• Trial period (thử việc): Bao lâu, lương thử việc có giảm không

Giai đoạn 4: Thông báo nghỉ việc (退職)

Bước 1: Nói trực tiếp với sếp

KHÔNG email/chat. Phải nói trực tiếp hoặc qua điện thoại (nếu WFH).

Câu mẫu:

お話があります。退職を考えております。
(O-hanashi ga arimasu. Taishoku wo kangaete orimasu.)
Tôi có chuyện muốn nói. Tôi đang cân nhắc nghỉ việc.

Thời gian: 2-3 tháng trước ngày nghỉ dự kiến.

Bước 2: Nộp đơn xin nghỉ (退職届)

Form chuẩn:

• Viết tay hoặc đánh máy
• Nộp cho HR

Mẫu: Google "退職届 テンプレート"

Bước 3: Bàn giao công việc

• 1-2 tháng cuối: Bàn giao cho đồng nghiệp, viết tài liệu
• Không bỏ dở

Bước 4: Ngày cuối (最終出勤日)

• Trả laptop, thẻ công ty
• Nhận giấy tờ: 離職票 (Risshokuhyō), 源泉徴収票 (Gensen chōshūhyō)
• Chào tạm biệt đồng nghiệp

Giai đoạn 5: Vào công ty mới

Chuẩn bị:

• Giấy tờ từ công ty cũ
• Thẻ bảo hiểm, My Number
• Suit (ngày đầu)

Lương khi chuyển việc

Tăng bao nhiêu?

Trung bình:

• Junior (1-3 năm): +15-25%
• Mid (3-5 năm): +20-30%
• Senior (5-10 năm): +25-40%

Ví dụ:

Lương cũ: 5,000,000 yen/năm
Lương mới: 6,000,000 - 6,500,000 yen/năm
→ Tăng 20-30%

Thương lượng lương

Tip:

• Nói mức mong muốn dựa trên:
  • Lương hiện tại + 20-30%
  • Mức thị trường (check trên Doda, OpenSalary)
• KHÔNG nói lương cũ quá thật (công ty mới offer thấp)
• Agent sẽ giúp thương lượng

Rủi ro khi chuyển việc

1. Thử việc (試用期間)

Thời gian: 3-6 tháng

Rủi ro:

• Công ty có thể sa thải dễ hơn
• Một số công ty giảm lương thử việc (90-100% lương chính thức)

Giải pháp: Làm tốt, học nhanh, fit văn hóa.

2. Mất bonus

Nếu nghỉ trước:

• Tháng 12 → Mất bonus mùa đông
• Tháng 6 → Mất bonus mùa hè

Tính toán:

Bonus 2 tháng = ~400,000 yen (nếu lương 200,000 yen/tháng)
→ Lương mới phải cao hơn đủ bù

3. Công ty mới không như kỳ vọng

Dấu hiệu:

• Văn hóa khác với lúc phỏng vấn
• Overtime nhiều hơn nói
• Team không support

Giải pháp:

• Research kỹ trước khi nhận offer (Glassdoor, Vorkers, OpenWork)
• Hỏi nhiều câu hỏi khi phỏng vấn

Mẹo thành công

1. Chuyển vì "pull" không phải "push"

• Pull: Bị hấp dẫn bởi cơ hội mới (role tốt, công ty tốt, career growth)
• Push: Chạy khỏi công ty cũ (mệt mỏi, sếp tệ...)

→ Chuyển vì "pull" = lâu dài hơn.

2. Research công ty kỹ

Website check:

• Vorkers - Review công ty bởi nhân viên cũ (tiếng Nhật)
• OpenWork - Tương tự Vorkers
• Glassdoor - Review quốc tế

Check:

• Overtime trung bình
• Lương thật
• Văn hóa công ty
• Tỷ lệ nghỉ việc (離職率)

3. Giữ quan hệ tốt với công ty cũ

• Nghỉ việc đúng cách, bàn giao tốt
• Giữ liên lạc với đồng nghiệp
• Nhật nhỏ → Có thể gặp lại trong ngành

4. Timing bonus

Nếu có thể, nghỉ sau khi nhận bonus:

• Nhận bonus tháng 12 → Nghỉ tháng 1-2
• Nhận bonus tháng 6 → Nghỉ tháng 7-8

Câu hỏi thường gặp

Q: Chuyển việc có ảnh hưởng đến visa không?
A: Có. Phải báo Immigration trong 14 ngày sau khi đổi việc. Nếu đổi ngành khác xa (VD: IT → Nhà hàng) có thể bị từ chối gia hạn visa.

Q: Có cần xin phép công ty cũ khi tìm việc mới không?
A: KHÔNG. Tìm việc bí mật, chỉ thông báo khi đã có offer chắc chắn.

Q: Công ty cũ có thể giữ lại không?
A: KHÔNG (về mặt pháp lý). Nhưng có thể "уговорить" (thuyết phục), tăng lương. Nếu quyết tâm nghỉ, kiên định.

Q: Bao lâu thì nhận được offer sau phỏng vấn?
A: 1-2 tuần. Nếu quá 3 tuần không nghe tin → Likely bị reject.

Q: Nên chuyển việc bao nhiêu lần?
A: Không quá thường xuyên. Lý tưởng: 3-5 năm/lần. Nếu < 2 năm/lần → HR nghi ngờ.

Q: Từ chối offer sau khi đã chấp nhận có được không?
A: Không nên, rất mất uy tín. Nếu bắt buộc, thông báo sớm nhất có thể.

Danh sách kiểm tra chuyển việc

Trước khi quyết định:

• Lương mới tăng ít nhất 20%
• Kiểm tra review công ty (Vorkers, OpenWork)
• Hỏi về overtime, WFH, culture
• Tính toán mất bonus vs lương tăng

Khi thông báo nghỉ:

• Nói trực tiếp với sếp trước (2-3 tháng)
• Nộp đơn nghỉ việc (退職届)
• Bàn giao công việc kỹ
• Giữ quan hệ tốt đến ngày cuối

Khi vào công ty mới:

• Chuẩn bị giấy tờ
• Học nhanh, hòa nhập văn hóa
• Làm tốt 3-6 tháng thử việc

Kết luận

Chuyển việc ở Nhật:

• Ít thường xuyên hơn Việt Nam
• Phải chuẩn bị kỹ (2-4 tháng)
• Thông báo trước 2-3 tháng
• Tăng lương 20-40% nếu chuyển đúng timing

Thời điểm tốt: Tháng 3-4, 9-10
Ngưỡng đáng chuyển: Lương tăng ≥ 20% + cơ hội phát triển rõ ràng

Lưu ý: Nghỉ việc đúng cách, giữ quan hệ tốt. Nhật nhỏ, có thể gặp lại! 🤝