Thuế thu nhập ở Nhật: Cách tính, khai báo và hoàn thuế

Các loại thuế thu nhập

Cách tính thuế (đơn giản)

Công thức cơ bản

Thu nhập gross (額面 - gakumen)
- Các khoản khấu trừ (控除)
= Thu nhập chịu thuế (課税所得)
× Thuế suất
= Thuế phải trả

Ví dụ cụ thể

Thu nhập: 5,000,000 yen/năm (gross)

Bước 1: Khấu trừ cơ bản

Thu nhập gross:           5,000,000 yen
- Khấu trừ cơ bản:        - 480,000 yen
- Khấu trừ bảo hiểm xã hội: - 750,000 yen (15%)
- Khấu trừ lương (給与所得控除): - 1,440,000 yen
-------------------------------------------
Thu nhập chịu thuế:       2,330,000 yen

Bước 2: Tính thuế thu nhập

2,330,000 yen × 10% = 233,000 yen (thuế quốc gia)

Bước 3: Tính thuế dân cư

2,330,000 yen × 10% = 233,000 yen (thuế dân cư)

Tổng thuế: 466,000 yen/năm (~38,800 yen/tháng)

Thu nhập sau thuế: 5,000,000 - 466,000 - 750,000 = 3,784,000 yen/năm

Bậc thuế thu nhập (所得税)

Lưu ý: Tính theo lũy tiến (từng bậc), KHÔNG phải toàn bộ thu nhập × thuế suất cao nhất.

Các khoản khấu trừ (giảm thuế)

1. Khấu trừ cơ bản (基礎控除)

Mọi người được: 480,000 yen

2. Khấu trừ bảo hiểm xã hội (社会保険料控除)

Bao gồm:

• Bảo hiểm y tế (健康保険)
• Lương hưu (厚生年金)
• Bảo hiểm thất nghiệp (雇用保険)

Tổng: ~15% lương gross

Ví dụ: Lương 5 triệu/năm → Khấu trừ ~750,000 yen

3. Khấu trừ lương (給与所得控除)

Tự động: Người lương công ty được khấu trừ.

4. Khấu trừ phụ thuộc (扶養控除)

Nếu có người phụ thuộc:

• Vợ/chồng không làm: 380,000 yen
• Con < 16 tuổi: 380,000 yen/người
• Con 16-18 tuổi: 630,000 yen/người

Điều kiện: Thu nhập người phụ thuộc < 1,030,000 yen/năm

5. Khấu trừ bảo hiểm nhân thọ (生命保険料控除)

Nếu mua bảo hiểm nhân thọ:

• Tối đa 120,000 yen/năm

6. Khấu trừ iDeCo (個人型確定拠出年金)

Nếu đóng iDeCo (lương hưu tư nhân):

• Tối đa 276,000 yen/năm (23,000 yen/tháng)

Ưu điểm: Giảm thuế + tiết kiệm lương hưu.

7. Khấu trừ chi phí y tế (医療費控除)

Nếu chi phí y tế/năm > 100,000 yen:

• Khấu trừ: (Chi phí y tế - 100,000 yen)

Ví dụ:

Chi phí y tế năm: 300,000 yen
Khấu trừ: 300,000 - 100,000 = 200,000 yen

Lưu giấy tờ: Hóa đơn bệnh viện, thuốc.

Nenmatsu Chōsei (年末調整) - Điều chỉnh cuối năm

Là gì?

Công ty tính lại thuế cuối năm (tháng 11-12) để:

• Hoàn thuế nếu đóng thừa
• Thu thêm nếu thiếu

Ai được: Nhân viên toàn thời gian có DUY NHẤT một công ty.

Quy trình

Bước 1: Công ty phát form (tháng 11)

Form cần điền:

• 扶養控除等申告書: Khai báo người phụ thuộc
• 保険料控除申告書: Khai báo bảo hiểm nhân thọ

Bước 2: Điền form, nộp lại

Cần đính kèm:

• Giấy chứng nhận bảo hiểm nhân thọ (nếu có)
• Thông tin người phụ thuộc (vợ/chồng, con)

Bước 3: Nhận tiền hoàn (tháng 12)

• Nếu đóng thừa → Hoàn vào lương tháng 12
• Thường: 10,000-50,000 yen

Kakutei Shinkoku (確定申告) - Khai thuế

Là gì?

Tự khai thuế với cơ quan thuế (từ 16/2 - 15/3 hàng năm).

Ai PHẢI khai?

✅ Bắt buộc:

• Thu nhập phụ (副業) > 200,000 yen/năm
• Làm 2+ công ty
• Tự do, freelance
• Bán nhà, cổ phiếu lãi lớn

❌ Không cần:

• Chỉ làm 1 công ty + đã có Nenmatsu Chōsei
• Không có thu nhập phụ

Ai NÊN khai (để hoàn thuế)?

✅ Nên khai:

• Chi phí y tế > 100,000 yen/năm
• Mua nhà (10 năm đầu)
• Đóng iDeCo (năm đầu)
• Quyên góp từ thiện (ふるさと納税 - Furusato Nōzei)
• Mất việc giữa năm

→ Khai = hoàn được 10,000-100,000 yen

Quy trình Kakutei Shinkoku

Bước 1: Chuẩn bị giấy tờ

• 源泉徴収票 (Gensen Chōshūhyō): Giấy tính thuế từ công ty (nhận tháng 12-1)
• Hóa đơn y tế (nếu khai chi phí y tế)
• Giấy mua nhà (nếu mua nhà)
• My Number Card

Bước 2: Điền form

Cách 1: Online (e-Tax) - Khuyến nghị

• Website: e-Tax
• Cần: My Number Card + card reader (hoặc smartphone)

Cách 2: Giấy

• Download form từ website thuế
• Điền tay
• Nộp tại văn phòng thuế (税務署)

Bước 3: Nộp (trước 15/3)

• Online: Submit trên e-Tax
• Giấy: Gửi bưu điện hoặc nộp trực tiếp

Bước 4: Nhận hoàn thuế (1-2 tháng sau)

• Tiền chuyển vào tài khoản ngân hàng đã đăng ký

Furusato Nōzei (ふるさと納税) - Quyên góp địa phương

Là gì?

Quyên góp cho chính quyền địa phương → Nhận quà + giảm thuế.

Cách hoạt động

Ví dụ:

1. Quyên góp 30,000 yen cho tỉnh Hokkaido
2. Nhận quà (thịt cua, gạo...) trị giá ~10,000 yen
3. Giảm thuế: 30,000 - 2,000 = 28,000 yen

→ Lời: Quà 10,000 yen, chỉ mất 2,000 yen.

Hạn mức

Tùy thu nhập:

• Thu nhập 4 triệu/năm → Hạn mức ~30,000 yen
• Thu nhập 6 triệu/năm → Hạn mức~60,000 yen
• Thu nhập 8 triệu/năm → Hạn mức ~90,000 yen

Tính: Furusato Choice Calculator

Website đăng ký

• Furusato Choice
• Rakuten Furusato Nōzei
• Satofull

Quy trình

1. Chọn quà trên website
2. Quyên góp (thanh toán thẻ tín dụng)
3. Nhận quà (1-2 tháng)
4. Khai thuế: Nenmatsu Chōsei (nếu ≤ 5 địa phương) hoặc Kakutei Shinkoku

Mẹo giảm thuế

1. Dùng iDeCo

• Đóng 23,000 yen/tháng
• Giảm thuế ~50,000-70,000 yen/năm
• Tiết kiệm lương hưu

2. Furusato Nōzei

• Quyên góp = Giảm thuế + Nhận quà
• Lời ~30-40% giá trị quyên góp

3. Khai chi phí y tế

• Lưu hóa đơn bệnh viện, thuốc
• Nếu > 100,000 yen/năm → Khai hoàn

4. Khai người phụ thuộc

• Vợ/chồng không làm → Giảm 380,000 yen
• Con → Giảm 380,000-630,000 yen/người

Thuế dân cư (住民税)

Đặc điểm

Tỷ lệ: ~10% (cố định)

Trả: Năm sau (thu nhập 2025 → Thuế dân cư 2026)

Cách trả:

• Công ty trừ lương (特別徴収)
• Tự trả 4 lần/năm (普通徴収): Tháng 6, 8, 10, 1

Câu hỏi thường gặp

Q: Lương 5 triệu/năm, thuế bao nhiêu?
A: ~470,000 yen/năm (thuế quốc gia + dân cư + bảo hiểm xã hội).

Q: Nenmatsu Chōsei và Kakutei Shinkoku khác gì?
A:

• Nenmatsu Chōsei: Công ty tự động làm (chỉ cho nhân viên 1 công ty)
• Kakutei Shinkoku: Tự khai (freelance, 2+ công ty, có thu nhập phụ, muốn hoàn thuế)

Q: Không khai Kakutei Shinkoku bị phạt không?
A: Có, nếu BẮT BUỘC phải khai mà không khai → Phạt + lãi. Nếu KHÔNG bắt buộc thì không sao (nhưng mất cơ hội hoàn thuế).

Q: iDeCo có đáng không?
A: Có, nếu:

• Muốn tiết kiệm lương hưu
• Giảm thuế ngay (50,000-100,000 yen/năm)

Không: Nếu cần tiền linh hoạt (iDeCo khóa đến 60 tuổi).

Q: Furusato Nōzei có rủi ro không?
A: Không, miễn đúng hạn mức. Lời chắc chắn (~30% giá trị).

Q: Làm part-time có phải đóng thuế không?
A: Nếu thu nhập < 1,030,000 yen/năm → KHÔNG đóng thuế thu nhập (nhưng vẫn đóng thuế tiêu dùng khi mua hàng).

Q: Chuyển việc giữa năm, thuế tính sao?
A: Công ty mới sẽ tính chung thu nhập cả năm (từ công ty cũ + mới) khi Nenmatsu Chōsei. Đưa 源泉徴収票 từ công ty cũ cho công ty mới.

Danh sách kiểm tra cuối năm

Tháng 11:

• Điền form Nenmatsu Chōsei (công ty phát)
• Khai người phụ thuộc (nếu có)
• Khai bảo hiểm nhân thọ (nếu có)

Tháng 12:

• Nhận 源泉徴収票 từ công ty
• Nhận tiền hoàn Nenmatsu Chōsei (nếu có)

Tháng 2-3 (năm sau):

• Khai Kakutei Shinkoku (nếu cần hoàn thuế)
• Nộp form trước 15/3

Kết luận

Thuế ở Nhật:

• 15-30% tổng thu nhập (tùy mức lương)
• Công ty tự động trừ (Nenmatsu Chōsei)
• Có thể giảm thuế qua: iDeCo, Furusato Nōzei, khai chi phí y tế

Tips:

• Dùng iDeCo nếu tiết kiệm dài hạn
• Furusato Nōzei = Giảm thuế + quà miễn phí
• Khai Kakutei Shinkoku nếu mua nhà, chi phí y tế cao

Lưu ý: Giữ hóa đơn y tế, giấy tờ bảo hiểm để khai thuế!